Ngày 21/7, tại Hà Nội, Tổng LĐLĐVN phối hợp APHEDA tổ chức Hội thảo“Chia sẻ thông tin nhằm tiến tới dừng sử dụng Amiăng trắng tại Việt Nam vào năm 2020” nhằm trao đổi, chia sẻ những kinh nghiệm quí báu của các chuyên gia, nhà khoa học đến từ Canada, Úc, Nhật và Việt Nam và cán bộ CĐ.

Ước tính, amiăng trắng có mặt trong hơn 3.000 loại sản phẩm ứng dụng như tấm lợp fibro xi măng, má phanh, miếng đệm, đóng tàu biển, chế tạo vỏ bọc cho các thiết bị chịu nhiệt độ cao (nồi hơi, lò nung) các đường ống ngầm,… Amiăng đã được con người biết đến khai thác và sử dụng rộng rãi từ rất lâu trong sản xuất, đời sống, nhưng trong quá khứ người ta mới chỉ thấy những lợi ích của nó mà không biết hoặc chưa biết những mặt trái của loại vật liệu này.

Khoa học phát triển, người ta đã phát hiện ra những mặt trái của nó là có nhiều ảnh hưởng đến sức khỏe con người. Đặc biệt từ cuối những năm 80 của thế kỷ trước, đã phát hiện hàng loạt người bị tử vong do các bệnh phổi, ung thư trung biểu mô liên quan đến amiăng. Theo tài liệu nghiên cứu của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho tới nay, amiăng được coi là một trong những chất gây ung thư có liên quan nghề nghiệp độc hại nhất với hơn một nửa số ca tử vong do ung thư nghề nghiệp. Ước  tính cứ 170 tấn amiăng được sản xuất và tiêu thụ sẽ gây ra ít nhất một ca tử vong do ung thư trung biểu mô.... Tổ chức Y tế Thế giới cảnh báo, hiện nay có khoảng 125 triệu người trên thế giới đang bị phơi nhiễm amiăng tại nơi làm việc và mỗi năm, thế giới có 107.000 người chết do các bệnh liên quan tới amiăng, bao gồm: 41.000 người chết vì ung thư phổi, 7.000 người chết vì bụi phổi và 59.000 người bị ung thư trung biểu mô. Trong đó, 80% các trường hợp bệnh ung thư trung biểu mô có liên quan tới amiăng.

Hiện nay, Việt Nam là quốc gia đứng trong tốp 10 nước tiêu thụ amiăng trắng nhiều nhất thế giới tính về khối lượng (với lượng nhập khẩu hàng năm khoảng 65.000-70.000 tấn Amiăng trắng) và đứng thứ bảy trên thế giới về tỷ lệ bình quân đầu người sử dụng Amiăng. Trong đó, khoảng 90% sản lượng nhập khẩu amiăng trắng được sử dụng chủ yếu trong sản xuất tấm lợp Fibro ximăng và 10% còn lại được phối trộn trong sản xuất má phanh, vật liệu bảo ôn cho lò hơi, quấn áo chống cháy trong ngành cứu hỏa.

Cả nước có trên 40 cơ sở sản xuất tấm lợp Fibro xi măng, năng lực sản xuất khoảng 106 triệu m2/năm và tạo công ăn việc làm cho hơn 5.000 lao động. Thực trạng môi trường lao động trong các doanh nghiệp sản xuất tấm lợp Fibro xi măng ở Việt Nam đang bị ảnh hưởng bởi các yếu tố như: bụi, khí thải, nước thải và chất thải rắn. Song, các doanh nghiệp chưa chủ động thực hiện quản lý sức khoẻ và đánh giá nguy cơ an toàn vệ sinh lao động; các doanh nghiệp chưa thường xuyên tổ chức khám phát hiện bệnh nghề nghiệp cho người lao động làm việc trên 5 năm trong điều kiện tiếp xúc với amiăng; chưa doanh nghiệp nào quy định bắt buộc việc khử bụi amiăng sau ca sản xuất; các doanh nghiệp chưa thực hiện cảnh báo cho người lao động về những ảnh hưởng của amiăng và biện pháp phòng tránh; người lao động chưa nhận thức đầy đủ tác hại của amiăng đến sức khoẻ… Những thiếu sót, bất cập về công tác an toàn vệ sinh lao động trong các doanh nghiệp sản xuất tấm lợp Fibro xi măng, cùng với sự gia tăng của ngành sản xuất này đang đặt NLĐ trước những nguy cơ mắc bệnh nghề nghiệp liên quan đến Amiăng, trước mắt có thể chưa xuất hiện (vì các loại bệnh do tiếp xúc với amiăng có thời gian ủ bệnh rất dài, từ 20-30 thậm chí 50 năm trong khi ngành sản xuất tấm lợp Fibro xi măng ở Việt Nam mới phát triển mạnh trong khoảng 20 năm trở lại đây), nhưng về lâu dài chắc chắn sẽ để lại hậu quả to lớn, và khi đó hầu hết người lao động đều đã nghỉ hưu hoặc đã chuyển làm công việc khác cho nên hậu quả sẽ chỉ có người lao động, gia đình và xã hội phải gánh chịu.

Các Tổ chức Y tế như: Cục Y tế môi trường (Bộ Y tế), Tổ chức Y tế Thế giới (WHO), Cơ quan Nghiên cứu Quốc tế về Ung thư (IARC) các nước công nghiệp phát triển như Mỹ, Đức, Nhật, Úc, Liên minh Châu Âu đã ban hành hàng loạt các chỉ thị, quy định cụ thể mang tính pháp lý đối với việc sản xuất và sử dụng amiăng và đều khẳng định tất cả các loại amiăng bao gồm cả amiăng trắng là chất gây ung thư cho con người và không có ngưỡng an toàn trong việc sử dụng amiăng, cách thức hiệu quả nhất để loại trừ các bệnh liên quan đến amiăng là ngừng sử dụng tất cả các loại amiăng. Tổ chức Lao động quốc tế (ILO) cũng đã ban hành công ước số 162 vào năm 1986 nêu rõ cấm sử dụng amiăng nâu và xanh. Với amiăng trắng cũng phải chủ động giảm dần, tìm vật liệu khác thay thế. Đến năm 2006, ILO lại có Nghị quyết chỉ rõ tất cả các loại amiăng đều được phân loại là chất gây ung thư và đề nghị các nước không sử dụng công ước 162 để làm lý do biện minh cho việc tiếp tục sử dụng amiăng.

Năm 2007 Việt Nam tham gia Công ước Rotterdam về thủ tục thỏa thuận thông báo trước đối với một số hóa chất và thuốc bảo vệ thực vật nguy hại trong thương mại quốc tế nhằm bảo vệ sức khỏe con người và môi trường. Công ước này đã đưa amiang nâu và xanh vào Phụ lục III- các hóa chất độc hại, nhưng chưa đưa amiăng trắng vào, do có 7/154 quốc gia chưa đồng thuận (có Việt Nam), trong đó 6 quốc gia khai thác và xuất khẩu amiang trắng, duy nhất có Việt Nam là nước nhập khẩu. Tại Hội nghị Công ước Rotterdam năm 2017 diễn ra tại Geneva, Thụy Sỹ từ ngày 24/4 đến ngày 05/05/2017 Việt Nam đồng ý đưa amiăng trắng vào phụ lục III Công ước Rotterdam về lộ trình hành động tiên quyết có liên quan đến các hóa chất độc hại và thuốc trừ sâu trong thương mại quốc tế.

Tại Hội thảo, các nhà khoa học đã đưa ra nhiều số liệu chứng minh những độc hại mà amiăng gây ra không chỉ cho người lao động, môi trường mà còn cho những người đang sử dụng vật liệu chứa nó.

Theo GS.TS Lê Vân Trình, Chủ tịch Hội Khoa học kỹ thuật an toàn vệ sinh lao động, “sẽ là hồ đồ khi nói rằng các con số nguy hại và bệnh tật do amiăng gây ra như đã nêu là ở các nước khác và amiang trắng không có hại ở Việt Nam. Chúng ta không thể lường trước được hậu quả của nó ở Việt Nam nếu kịch bản tiếp diễn như ở các nước công nghiệp tiên tiến mà trước đây từng sử dụng nhiều amiang. Vì các bệnh do nó gây ra, nhiều năm sau chúng ta mới biết được.”

Phát biểu tại Hội thảo, Phó Chủ tịch TLĐ Mai Đức Chính cho biết, thời gian gần đây vấn đề amiăng và sức khoẻ con người một lần nữa lại được đưa ra bàn thảo rất nhiều, nhất là sau khi Bộ Y tế có Tờ trình gửi Chính phủ về “Kế hoạch hành động quốc gia loại trừ các bệnh liên quan đến amiăng giai đoạn đến năm 2020 và định hướng đến năm 2030”, trong đó Bộ Y tế đề nghị Chính phủ có lộ trình tiến tới cấm sử dụng Amiăng trắng trong sản xuất tấm lợp Fibro xi măng ở Việt Nam vào năm 2020.

“Tôi tin tưởng rằng với những ý kiến của các chuyên gia, đại biểu dự Hội thảo hôm nay sẽ cung cấp thêm cơ sở khoa học, cơ sở thực tiễn về sự ảnh hưởng của Amiăng đến sức khỏe con người, để từ đó Đoàn Chủ tịch Tổng LĐLĐVN tham gia với cơ quan nhà nước trong việc xây dựng chính sách loại trừ các bệnh liên quan đến Amiăng và lộ trình dừng sử dụng Amiăng trắng tại Việt Nam trên cơ sở khoa học, cơ sở thực tiễn phù hợp”- đồng chí Mai Đức Chính nhấn mạnh.

 

T.H